Opinia psychologiczna a orzeczenie: czym się różnią?

W prywatnym gabinecie psychologicznym można uzyskać opinię psychologiczną: pisemny opis funkcjonowania dziecka z zaleceniami, który przyjmują szkoły, przedszkola, lekarze i inne poradnie. Nie można natomiast uzyskać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ani opinii w rozumieniu przepisów oświatowych. Orzeczenia wydaje wyłącznie zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Niepubliczna poradnia może wydać tylko niektóre opinie oświatowe, na przykład o dostosowaniu wymagań przy specyficznych trudnościach w uczeniu się, takich jak dysleksja, pod warunkiem wpisu do ewidencji i zatrudniania specjalistów o kwalifikacjach jak w poradniach publicznych. W Miejscu Wsparcia w Tychach opinia psychologiczna do szkoły kosztuje 120 zł, a powstaje po konsultacji wstępnej (200 zł) lub badaniu, nigdy „na zamówienie” bez spotkania z dzieckiem.

Rodzice często słyszą w szkole „proszę przynieść opinię” i nie wiedzą, którą, skąd i po co. Dokumenty są trzy, wydają je różne instytucje i dają różne uprawnienia.

Czym jest opinia psychologiczna z prywatnego gabinetu?

To dokument wystawiony przez psychologa po spotkaniu z dzieckiem i rodzicami. Opisuje, co zaobserwowaliśmy, jakie badania wykonaliśmy i z jakim wynikiem, jak rozumiemy trudności dziecka i co zalecamy: w domu, w szkole, u innych specjalistów. Opinia ma pieczątkę i podpis psychologa, datę i podstawę, czyli listę spotkań i zastosowanych metod.

Do czego służy w praktyce:

• Dla szkoły lub przedszkola. Wychowawca i pedagog dostają konkretny opis: co dziecku pomaga, co przeszkadza, jak formułować polecenia, jak reagować na trudne momenty. Wiele szkół wprowadza część zaleceń od razu, bez czekania na dokument z poradni publicznej.
• Dla lekarza. Psychiatra dziecięcy lub neurolog dostaje wynik badania psychologicznego, na przykład raport z testu MOXO czy obserwację w kierunku spektrum autyzmu. To uporządkowane informacje o funkcjonowaniu dziecka, które lekarz może uwzględnić przy rozpoznaniu.
• Dla poradni psychologiczno-pedagogicznej. Do wniosku o orzeczenie lub opinię rodzic dołącza wyniki dotychczasowych badań, w szczególności psychologicznych, więc nasza opinia może być takim załącznikiem.
• Dla rodziców. Uporządkowany zapis tego, co wiemy o dziecku, do którego można wrócić po roku i porównać.

Co powinna zawierać dobra opinia, żeby była użyteczna? Konkretny opis zachowań, nie ogólniki: nie „dziecko ma trudności z uwagą”, ale „w zadaniach wymagających skupienia dłużej niż kilka minut potrzebuje przypomnienia o poleceniu i podziału zadania na etapy”. Zalecenia, które da się wykonać w klasie z dwudziestoma pięcioma uczniami, a nie tylko w gabinecie. Informację o mocnych stronach dziecka, bo o nie też pyta szkoła i lekarz. I jasne wskazanie, czego opinia nie rozstrzyga oraz do kogo skierować dalsze pytania.

Czym opinia z gabinetu różni się od opinii poradni publicznej?

Publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna działa na podstawie prawa oświatowego. Jej opinie, na przykład o dostosowaniu wymagań edukacyjnych, o specyficznych trudnościach w uczeniu się czy o objęciu pomocą psychologiczno-pedagogiczną, mają umocowanie w przepisach: szkoła uwzględnia zawarte w nich zalecenia, planując pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Na ich podstawie ustala formy pomocy i wydłuża czas na sprawdzianach, a opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się daje też podstawę do dostosowania warunków egzaminu ósmoklasisty, na przykład wydłużenia jego czasu. Wydłużenie czasu egzaminu jest jednak możliwe tylko wtedy, gdy uczeń już wcześniej, w trakcie nauki w szkole, korzystał z takiego dostosowania na podstawie opinii i jest to udokumentowane, a opinię trzeba złożyć dyrektorowi szkoły na początku roku szkolnego, w którym uczeń przystępuje do egzaminu (dokładny termin podaje co roku komunikat CKE).

Opinia z prywatnego gabinetu nie ma tej mocy formalnej. Jest dokumentem specjalistycznym, który szkoła może i zwykle chce uwzględnić, ale nie jest do tego zobowiązana w takim samym stopniu. Szkoła może jednak objąć dziecko pomocą psychologiczno-pedagogiczną także bez dokumentu z poradni, na prośbę rodziców lub z własnej inicjatywy. Częsta droga wygląda tak: badanie i opinia w gabinecie prywatnym, a potem, jeśli potrzebny jest dokument o mocy oświatowej, wizyta w poradni psychologiczno-pedagogicznej z tą opinią.

Warto wiedzieć, że istnieją też niepubliczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne wpisane do ewidencji placówek oświatowych. Mogą wydawać niektóre opinie oświatowe, na przykład o dostosowaniu wymagań przy specyficznych trudnościach w uczeniu się, ale nie wydają orzeczeń ani opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju. Miejsce Wsparcia jest gabinetem psychologicznym, nie poradnią, więc nasza opinia jest opinią specjalisty, nie dokumentem oświatowym.

Czym jest orzeczenie i kto je wydaje?

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych albo o indywidualnym nauczaniu wydaje wyłącznie zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Żaden prywatny gabinet, żadna niepubliczna poradnia ani żaden lekarz nie mogą wydać orzeczenia.

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczy między innymi dzieci ze spektrum autyzmu. Na jego podstawie szkoła ma obowiązek opracować indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, zapewnić zajęcia rewalidacyjne, a czasem nauczyciela wspomagającego. Przy autyzmie do wniosku o orzeczenie dołącza się zaświadczenie od psychiatry dzieci i młodzieży lub psychiatry z rozpoznaniem, a bardzo pomocna jest opinia psychologa z opisem funkcjonowania dziecka.

Innymi słowy, prywatny gabinet nie wyda orzeczenia, ale może dostarczyć dokumenty, dzięki którym zespół orzekający ma pełniejszy obraz i pracuje sprawniej.

Osobnym dokumentem jest orzeczenie o niepełnosprawności, które wydaje powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Służy do świadczeń i ulg, nie do organizacji nauki w szkole, i nie należy go mylić z orzeczeniem oświatowym.

Jak wygląda przygotowanie opinii w Miejscu Wsparcia?

Opinia zawsze jest efektem spotkania, nie samego wniosku. Droga jest prosta:

• Konsultacja wstępna z rodzicami (200 zł, do 90 minut), na której ustalamy, do czego opinia ma służyć i co powinna zawierać.
• Spotkanie z dzieckiem, czasem badanie: test MOXO (450 zł, tylko stacjonarnie), obserwacja, rozmowa, kwestionariusze. Zakres zależy od pytania, na które opinia ma odpowiedzieć.
• Opinia pisemna (120 zł), przekazana rodzicom po omówieniu. Rodzice decydują, komu ją udostępnią.

Jeśli opinia dotyczy dziecka, które jest już u nas pod opieką, powstaje na podstawie dotychczasowych spotkań i nie wymaga osobnej diagnostyki. Cały proces diagnozy ADHD, w której opinia jest jednym z kroków, opisujemy w tekście Diagnoza ADHD u dziecka: kto ją stawia, ile trwa, co dalej.

Czego opinia z gabinetu nie zastąpi?

• Nie zastąpi rozpoznania medycznego. ADHD, spektrum autyzmu czy zaburzenia lękowe rozpoznaje lekarz. Opinia psychologa opisuje funkcjonowanie i wskazuje kierunek, ale nie jest diagnozą lekarską.
• Nie zastąpi dokumentu z poradni tam, gdzie przepisy go wymagają: opinii poradni przy dostosowaniu warunków egzaminu oraz orzeczenia zespołu orzekającego przy kształceniu specjalnym i nauczaniu indywidualnym.
• Nie zastąpi rozmowy z nauczycielem. Najlepsza opinia nie zadziała, jeśli rodzic po prostu zostawi ją w sekretariacie. Warto umówić się z wychowawcą i wspólnie przejść przez zalecenia.

Nie wystawiamy też opinii „pod tezę”: nie napiszemy, że dziecko ma trudności, których nie widzimy, ani nie pominiemy tych, które widzimy. Rzetelna opinia jest w interesie dziecka nawet wtedy, gdy nie brzmi tak, jak rodzic by chciał.

Jeśli szkoła lub przedszkole prosi o opinię, zapytaj najpierw, o jaki dokument chodzi: o opinię specjalisty, którą przygotowujemy, czy o dokument z poradni (na przykład opinię o dysleksji albo orzeczenie). Jeśli wystarczy opinia specjalisty, zobacz, jak przygotowujemy opinię psychologiczną do szkoły w Tychach, albo od razu umów konsultację.

Jeśli szkoła poprosiła Was o opinię albo sami chcecie mieć uporządkowany obraz trudności dziecka, zacznijcie od konsultacji. Ceny wszystkich usług są w cenniku, a termin ustalicie przez rejestrację online lub telefonicznie: +48 517 199 833.