Nastolatek zamyka się w pokoju: kiedy dać przestrzeń, a kiedy reagować
Zamknięte drzwi to często zwykłe dorastanie, czasem sygnał. Jak odróżnić jedno od drugiego, jak rozmawiać bez przesłuchania i jak zaproponować psychologa.
Czytaj dalej
Młodzież 12–18 lat · Tychy i online
Psycholog dla nastolatków w Tychach
Wycofanie, napięcie, kłótnie o wszystko albo cisza, przez którą nie da się przebić. Nastolatek rzadko sam poprosi o pomoc. Częściej to rodzic zauważa, że coś trwa za długo.
Kiedy warto przyjść
Sygnały, których nie warto przeczekiwać
Dojrzewanie samo w sobie bywa burzliwe. Niepokoić powinno nie pojedyncze zachowanie, ale zmiana, która trwa tygodniami i zabiera nastolatkowi to, co wcześniej lubił.
Emocje
Napięcie, lęk, huśtawka nastroju
Trudność z zaśnięciem, ciągłe zamartwianie się, wybuchy albo płacz z błahego powodu, drażliwość, która nie mija po weekendzie.
Relacje
Wycofanie i samotność
Zamykanie się w pokoju, rezygnacja ze spotkań z rówieśnikami, konflikty w klasie, poczucie bycia „jakimś nie takim”.
Szkoła
Spadek ocen i motywacji
Nagłe pogorszenie wyników, unikanie szkoły, bóle brzucha i głowy w dni nauki, przeciążenie liczbą obowiązków.
Kiedy nie czekać na wizytę
Jeśli nastolatek się okalecza, mówi, że lepiej byłoby nie żyć, gwałtownie traci na wadze, przestaje jeść lub pić albo coś zagraża jego bezpieczeństwu, nie czekaj na wolny termin w gabinecie. Skontaktuj się z lekarzem, zadzwoń pod 112 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy (SOR) lub do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego dla dzieci i młodzieży. Nastolatek może też sam zadzwonić pod bezpłatny, całodobowy Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 albo pod Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka 800 12 12 12.
My pracujemy w trybie umówionych spotkań, nie interwencyjnym. Nasz gabinet nie zastępuje pomocy interwencyjnej ani lekarza.
Sygnały według etapu
Inne trudności w wieku 13, 16 i 18 lat
Siódmoklasista i maturzysta mierzą się z innymi sprawami. Oto, z czym przychodzą do nas najczęściej na kolejnych etapach.
12–14 lat
Przejście do starszych klas
Więcej nauczycieli i wymagań, zmiany w ciele i w grupie rówieśniczej. Pojawiają się wstyd, porównywanie się z innymi, kłótnie o wszystko oraz wycofanie z kontaktów, które dotąd były łatwe. Rodzic często mówi: „jeszcze niedawno rozmawialiśmy”.
15–18 lat
Presja i pytanie „kim jestem”
Egzaminy i wybór dalszej drogi, relacje i pierwsze związki, napięcie wokół wyglądu i ocen, zmęczenie, rozregulowany sen. Nastolatek chce decydować sam, a jednocześnie czuje, że nie daje rady.
Młodzi dorośli w szkole ponadpodstawowej
Prawie dorosły, ale jeszcze w szkole
Osiemnastolatek w liceum lub technikum, tuż przed maturą albo wyborem studiów. Przychodzi sam, bo sam zdecydował: z lękiem przed egzaminami, z poczuciem przytłoczenia albo z pytaniem, czy to, co przeżywa, jest „normalne”. Pełnoletnich przyjmuje także psycholog dla dorosłych.
Jak pracujemy
Rozmowa, nie przesłuchanie
Nastolatek musi mieć poczucie, że spotkanie jest dla niego, a nie po to, żeby dorośli „coś z nim zrobili”. Dlatego część rozmowy odbywa się bez rodzica, na jasnych zasadach: to, co mówi nastolatek, zostaje między nami, chyba że w grę wchodzi jego bezpieczeństwo. O tej granicy mówimy wprost na początku.
- pierwsze spotkanie: rodzic i nastolatek, potem sam nastolatek,
- ustalamy, na czym zależy nastolatkowi, nie tylko rodzicom,
- pracujemy nad tym, co da się zmienić w tym tygodniu, nie „kiedyś”,
- rodzic dostaje informację zwrotną w zakresie, na jaki nastolatek się zgodzi.
Zakres
Z czym przychodzą nastolatki i ich rodzice
Wsparcie indywidualne
Regularne spotkania, 50 minut: emocje, samoocena, relacje, stres szkolny. Stacjonarnie albo online.
Spektrum i ADHD w dojrzewaniu
Diagnoza w kierunku spektrum i test MOXO w wersji dla młodzieży, potem praca nad codziennymi strategiami.
Konsultacje dla rodziców
Gdy nastolatek nie chce przyjść, zaczynamy od rodzica: co robić, czego nie robić, jak zaproponować pomoc. Więcej o konsultacjach.
Opinia dla szkoły
Pisemna opinia psychologiczna (120 zł) po konsultacji lub badaniu, gdy szkoła prosi o opis trudności i zalecenia. Orzeczenia i opinie w rozumieniu przepisów oświatowych wydaje poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Jak to wygląda.
Tematy rozmów
Co najczęściej przynosi młodzież i rodzice
Rzadko przychodzi się z jednym, jasno nazwanym problemem. Częściej z poczuciem, że coś się zmieniło, a dotychczasowe sposoby przestały działać.
Lęk i napięcie
Zamartwianie się, lęk przed oceną, przed odpowiedzią przy tablicy, przed przyszłością. Czasem objawia się ciałem: bólem brzucha, bezsennością, napięciem w szyi i barkach.
Wycofanie
Dni spędzane w pokoju, brak chęci do czegokolwiek, rezygnacja z zajęć. Bywa potrzebą odpoczynku, a bywa sygnałem, że jest ciężko. O tym, jak to rozróżniać, piszemy w tekście nastolatek zamyka się w pokoju.
Szkoła
Unikanie lekcji, spadek ocen, strach przed klasówkami, przeciążenie. Zobacz też: dziecko nie chce iść do szkoły.
Relacje
Konflikty w klasie, odrzucenie, wykluczanie z grupy, pierwsze związki i rozstania, trudność ze znalezieniem swojego miejsca wśród rówieśników.
Samoocena
„Jestem beznadziejny”, porównywanie się z innymi, perfekcjonizm, wstyd z powodu wyglądu. Przyglądamy się temu, jak nastolatek mówi do samego siebie i co z tego wynika.
Złość i wybuchy
Krzyk, trzaskanie drzwiami, kłótnie, po których nikt nie wie, o co poszło. Więcej o tym, skąd się biorą, w tekście o wybuchach złości u dziecka.
Ekrany i telefon
Spory o czas przy telefonie i grach. Nie liczymy samych godzin: patrzymy, co ekran daje nastolatkowi, co mu zabiera i czy nie jest jedynym sposobem ucieczki od trudnych emocji albo od kontaktu z ludźmi.
Spektrum i ADHD w dojrzewaniu
Trudności, które w podstawówce dało się ukryć lub „przeczekać”, w starszych klasach wychodzą na wierzch: bodźce, nowe wymagania, relacje. Dziewczynki w spektrum często maskują, więc długo bywają niewidoczne. Piszemy o tym w tekście dziewczynka w spektrum w szkole.
Dla rodzica
Jak zaproponować nastolatkowi psychologa
- Nie w trakcie kłótni i nie jako karę. Najlepiej w spokojnym momencie, z jednym zdaniem: „widzę, że jest ci ciężko, i chcę, żebyś miał kogoś poza nami”.
- Daj wybór: termin, forma (gabinet albo online), obecność rodzica na początku.
- Uprzedź, że rozmowa jest poufna. To często decyduje o zgodzie.
- Jeśli odmawia, przyjdź sam. Konsultacja rodzicielska daje plan działania bez udziału nastolatka.
Dojazd
Tychy i okolice
Gabinet przy ul. Estetycznej 4 w Tychach, z bezpłatnym parkingiem przed budynkiem i przystankiem Tychy Stadion obok. Z Bierunia, Lędzin i Mikołowa dojazd zajmuje około 15–20 minut, z Pszczyny i Katowic około 25 minut. Nastolatki po 15. roku życia często przychodzą same, komunikacją miejską.
Spotkania online są równie dobrym rozwiązaniem, gdy dojazd jest problemem. Jak wyglądają konsultacje online.
Pierwsze spotkanie
Jak wygląda pierwsza wizyta nastolatka
Konsultacja wstępna trwa do 90 minut i kosztuje 200 zł. Układamy ją tak, żeby nastolatek nie czuł się „przyprowadzony na badanie”, a rodzic wiedział, co dalej.
-
Wspólny początek
Zaczynamy razem: kim jesteśmy, jak wygląda spotkanie i na jakich zasadach rozmawiamy. Mówimy też wprost o poufności i jej granicy.
-
Rodzic opowiada
Co się dzieje, od kiedy, co już próbowaliście. Nastolatek słyszy to albo nie, zależnie od tego, co ustalimy na początku.
-
Czas z nastolatkiem
Rozmowa tylko z nim. Pytamy o jego perspektywę: co jest trudne, co chciałby zmienić, a co woli zostawić w spokoju. Nikogo nie zmuszamy do mówienia o wszystkim.
-
Wnioski i plan
Mówimy, co zauważyliśmy i co proponujemy. Ustalamy częstotliwość spotkań i to, jaką informację zwrotną dostanie rodzic, w zakresie, na jaki nastolatek się zgodzi.
Co zabrać ze sobą
- opinie i dokumenty, jeśli są: z poradni, szkoły, od lekarza,
- uwagi od wychowawcy lub z dziennika, jeśli dotyczą sprawy,
- krótkie notatki rodzica: od kiedy trwa trudność, co się zmieniło, co już próbowaliście,
- jeśli nastolatek chce, jego własną listę tego, o czym chciałby porozmawiać.
Po pierwszym spotkaniu
Wychodzicie z jasną informacją, co dalej: regularne spotkania, diagnoza, konsultacje dla rodziców albo wniosek, że wystarczy kilka zmian w domu. Jeśli potrzebny jest lekarz psychiatra albo poradnia psychologiczno-pedagogiczna, mówimy to wprost i podpowiadamy, jak się tam zgłosić.
Nastolatka możesz przygotować prostym zdaniem: „idziemy do osoby, z którą można pogadać o tym, co trudne. Nikt nie będzie cię oceniał”.
Zespół
Kto pracuje z nastolatkami
Z młodzieżą i rodzicami pracują dwie psycholożki. Na konsultacji wstępnej ustalamy, kto najlepiej pasuje do sytuacji Twojego dziecka.
Założycielka · blisko 20 lat doświadczenia
Magda Pytlok
Psycholog, założycielka i prowadząca Miejsca Wsparcia
Poradnia Zdrowia Psychicznego, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, przedszkole i szkoła. Uprawnienia diagnostyczne ADOS-2 i MOXO. Autorka programu TUS dla dziewczynek.
Marta Kowalska
Psycholog · 10 lat doświadczenia
Szkoła, przedszkole i poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Prowadzi zajęcia grupowe TUS i konsultacje dla rodziców.
FAQ
Najczęstsze pytania rodziców nastolatków
Czy nastolatek może przyjść bez rodzica?
Na pierwsze spotkanie prosimy o obecność rodzica, przynajmniej na początku, bo potrzebujemy zgody opiekuna i jego perspektywy. Kolejne spotkania nastolatek może odbywać sam, a rodzic uczestniczy w ustalonych momentach.
Czy dowiem się, o czym rozmawia moje dziecko?
Rozmowa z nastolatkiem jest poufna. Rodzic dostaje informację o kierunku pracy i o tym, jak może pomóc w domu. Wyjątkiem jest sytuacja zagrożenia zdrowia lub życia, o czym mówimy nastolatkowi na początku.
Czym różni się wsparcie psychologiczne od psychoterapii?
Wsparcie psychologiczne skupia się na bieżącej sytuacji i konkretnych sposobach radzenia sobie. Psychoterapia to dłuższy proces prowadzony przez psychoterapeutę. Jeśli po konsultacji uznamy, że potrzebna jest terapia albo konsultacja psychiatryczna, powiemy to wprost i pomożemy znaleźć odpowiednią osobę.
Ile spotkań będzie potrzebnych?
To ustalamy po konsultacji wstępnej. Czasem wystarczy kilka spotkań skoncentrowanych na konkretnym problemie, czasem praca trwa kilka miesięcy. Co jakiś czas wspólnie sprawdzamy, czy kierunek jest dobry.
Czy spotkania online działają u nastolatków?
Przy starszych nastolatkach zwykle tak, wielu z nich łatwiej rozmawia z własnego pokoju. Badania diagnostyczne i pierwsze spotkanie wolimy prowadzić w gabinecie.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Nie. Do prywatnego gabinetu psychologicznego nie potrzeba skierowania od lekarza ani ze szkoły. Wystarczy wybrać termin w kalendarzu online albo zadzwonić.
Nastolatek nie chce przyjść. Co robić?
Nie zmuszaj go siłą i nie przedstawiaj wizyty jako kary. Zacznij od konsultacji dla rodziców: ustalimy, jak zaproponować pomoc i czy pierwszym krokiem nie powinna być zmiana po stronie dorosłych. Wielu nastolatków łatwiej się zgadza, gdy ma wybór terminu i formy oraz wie, że rozmowa jest poufna.
Czy wystawiacie opinie do szkoły?
Tak, po konsultacji lub badaniu. Opinia psychologiczna kosztuje 120 zł. To opinia specjalisty z gabinetu, nie dokument poradni psychologiczno-pedagogicznej, a orzeczenia wydaje wyłącznie publiczna poradnia.
Nastolatek godzinami siedzi w telefonie. Czy to powód do wizyty?
Sama liczba godzin niczego nie przesądza. Do rozmowy skłania raczej to, że ekran wypiera sen, naukę i kontakty z ludźmi albo że każda próba ograniczenia kończy się wybuchem. Na konsultacji sprawdzamy, co ekran daje nastolatkowi i przed czym go chroni.
Mam 18 lat. Czy mogę przyjść sam?
Tak. Osoba pełnoletnia umawia się samodzielnie i sama decyduje, czy ktoś z rodziny o tym wie. Spotkania dla dorosłych opisujemy na stronie psycholog dla dorosłych.
Baza wiedzy
Warto przeczytać
Dziecko nie chce iść do szkoły: kiedy to lęk, a kiedy sygnał czegoś więcej
Bóle brzucha rano, łzy przy drzwiach, „nie pójdę”. Jak odróżnić zwykłą niechęć od lęku szkolnego i co zrobić w domu, zanim pójdziecie…
Czytaj dalej
Dziewczynka w spektrum w szkole: co widać, a czego nie widać
Nauczyciel widzi wzorową uczennicę, rodzic widzi dziecko bez sił po lekcjach. Skąd bierze się ta różnica i co może zrobić szkoła, rodzic…
Czytaj dalej
Wybuchy złości u dziecka: co jest normą, a co warto skonsultować
Krzyk, rzucanie, trzaskanie drzwiami. Jak rozwija się regulacja emocji, co złość mówi o dziecku i kiedy warto skonsultować ją z psychologiem.
Czytaj dalejUmów konsultację
Wybierz termin w kalendarzu albo zadzwoń. Jeśli nastolatek nie chce przyjść, zacznij od konsultacji rodzicielskiej.